Benzalkoniumchloride is een veelgebruikte werkzame stof in biociden. Volgens een recent literatuuronderzoek wordt benzalkoniumchloride het vaakst in verband gebracht met bacteriële resistentie of tolerantie. Dit blijkt uit een systematische review van 182 studies, waarvan 67 specifiek benzalkoniumchloride onderzochten.
De FOD Volksgezondheid (België) initieerde het onderzoeksproject en Sciensano voerde het uit. Het onderzoeksproject richt zich op biociden die gebruikt worden in de dierhygiëne (PT3) en voedselproductie (PT4). Het eerste deel van het project bestond uit een literatuurstudie naar de ontwikkeling van resistentie. Het tweede deel is gericht op veldmonitoring en loopt nog.
Resistentie of tolerantie
De onderzoekers kijken naar zowel resistentie als tolerantie. Resistentie betekent dat bacteriën hogere concentraties van een middel nodig hebben om geremd te worden. Bij tolerantie overleven de bacteriën langer bij blootstelling aan het middel.
Werkzame stoffen van biociden waarbij resistentie of tolerantie is waargenomen
Naast benzalkoniumchloride werd ook bij andere stoffen resistentie of tolerantie waargenomen. Zoals bij ozon, chloordioxide, jodium, waterstofperoxide, chloorhexidine gluconaat en DDAC. Voor sommige stoffen, zoals ozon en jodium, is het aantal studies nog beperkt. Biociden als natriumhypochloriet, perazijnzuur, povidonjodium en glutaaraldehyde werden in minder dan 13% van de studies met resistentie of tolerantie in verband gebracht.
Co-selectie en het belang van standaardisatie
Een belangrijk aandachtspunt is co-selectie: bacteriën die resistent worden tegen biociden blijken vaak ook minder gevoelig voor andere antimicrobiële middelen. In 70% van de studies waarin co-selectie werd onderzocht, werd dit verschijnsel waargenomen, vooral bij quaternaire ammoniumverbindingen (QAC’s). De onderzoekers benadrukken daarom het belang van toezicht en internationale afspraken.
Daarnaast blijkt uit de analyse dat er grote verschillen zijn in onderzoeksmethoden en beoordelingscriteria. Standaardisatie en duidelijke richtlijnen zijn nodig om resultaten beter te kunnen vergelijken en betrouwbare conclusies te trekken.
Verder onderzoek noodzakelijk
Het risico op resistentie tegen sommige biociden, vooral benzalkoniumchloride, verdient aandacht. Verder onderzoek is essentieel. Vooral standaardisatie van methoden en meer inzicht in de onderliggende mechanismen zijn noodzakelijk om verantwoord beleid rondom het gebruik van desinfecterende biociden te ontwikkelen.
Meer informatie
Literature review on the development of bacterial resistance to PT3 and PT4 Biocides